De mythe
In de moderne werkwereld is multitasken een gewaardeerde vaardigheid. Sollicitatiebrieven prijzen het aan. Vacatures vragen erom. We zijn er trots op dat we tegelijk kunnen mailen, vergaderen en koffie drinken. Toch is het vermogen om werkelijk meerdere cognitieve taken tegelijkertijd uit te voeren een illusie. Wat we multitasken noemen, is iets fundamenteel anders.
Wat het brein werkelijk doet: task-switching
Het menselijk brein kan niet twee cognitief veeleisende taken tegelijk verwerken. Wat we ervaren als multitasken is in werkelijkheid snel wisselen tussen taken, zogeheten task-switching. Het brein verlegt zijn aandacht razendsnel van de ene naar de andere taak. De wissels voelen vloeiend, maar elke wissel heeft een prijs.
Joshua Rubinstein en collega's van de American Psychological Association publiceerden in 2001 onderzoek waaruit blijkt dat task-switching tot 40 procent efficiëntieverlies kan veroorzaken bij complexe taken. Het switchen zelf kost tijd en mentale energie. Hoe complexer de betrokken taken, hoe groter de verliezen.
🔬 Wetenschappelijk feit: Neurowetenschappers Earl Miller (MIT) en collegae toonden aan dat de prefrontale cortex, het deel van de hersenen dat verantwoordelijk is voor bewuste aandacht en controle, simpelweg niet in staat is om op twee stimuli tegelijk te focussen. Wanneer mensen denken te multitasken, licht de prefrontale cortex afwisselend op voor de ene en dan de andere taak.
De kosten van multitasken
De effecten van task-switching gaan verder dan efficiëntieverlies. Onderzoek toont dat multitasken ook de diepgang van verwerking vermindert. Mensen die twee taken tegelijk uitvoeren, verwerken beide oppervlakkiger dan wanneer ze zich op één taak concentreren. De illusie van productiviteit maskeert een kwaliteitsvermindering.
Bovendien neemt het foutpercentage toe. Een studie van Stanford University vond dat zware multitaskers, mensen die gewend zijn aan continue informatiestromen van meerdere bronnen tegelijk, slechter presteerden op geheugentaken, het filteren van irrelevante informatie en het wisselen tussen mentale taken dan lichte multitaskers. Paradoxaal genoeg zijn mensen die veel multitasken er juist slechter in.
Wat is dan wél mogelijk?
Er zijn situaties waarbij twee activiteiten tegelijk uitvoerbaar zijn zonder significant verlies. Dat is het geval wanneer een van de taken volledig geautomatiseerd is, dat wil zeggen dat ze geen bewuste cognitieve aandacht vereist. Wandelen terwijl je luistert naar een podcast werkt. De wandeling verloopt automatisch via het motorische systeem; de podcast verwerkt het bewuste denken. De twee taken concurreren niet om dezelfde cognitieve middelen.
Maar mailen terwijl je luistert naar een presentatie, of telefoneren terwijl je autorijdt, zijn combinaties waarbij beide taken bewuste aandacht vereisen. Beide taken lijden eronder, ook als de gebruiker dat zelf niet ervaart.
Autorijden en telefoneren: een gevaarlijk misverstand
De meest gevaarlijke toepassing van de multitasken-mythe is autorijden terwijl bellen. Onderzoek van David Strayer van de Universiteit van Utah toont consequent aan dat autorijden terwijl je handsfree telefoneert even gevaarlijk is als rijden met 0,8 promille alcohol in het bloed. Niet omdat de handen bezig zijn, maar omdat de cognitieve aandacht verdeeld is. Het brein mist visuele informatie die het had moeten verwerken terwijl het de gesprekpartner volgt.
💡 Wist je dat: Wil je echt productief zijn? Gebruik tijdblokken: werk 90 minuten ononderbroken aan één taak, neem dan een echte pauze. Dit is wetenschappelijk ondersteund als veel effectiever dan de verspreide aandacht van multitasken.