De mythe
Iedereen kent de indeling. De linkerhersenhelft is rationeel, analytisch, wiskundig en taalkundig. De rechterhersenhelft is creatief, intuïtief, artistiek en holistisch. Je bent een "linkerbrein-denker" als je goed bent in wiskunde en logica. Je bent een "rechterbrein-denker" als je creatief en emotioneel bent. Trainers gebruiken het bij teambuilding. Populaire persoonlijkheidstests vragen welk type jij bent. Zelfhulpboeken beloven je de "andere helft" te activeren.
Het is een mooi verhaal. Het is ook een mythe.
Wat het brein echt doet
Jared Nielsen en collega's van de Universiteit van Utah publiceerden in 2013 in het tijdschrift PLOS ONE een studie waarbij zij de hersenen van meer dan 1.000 mensen analyseerden via functionele MRI-scans. De deelnemers voerden allerlei taken uit, van wiskundige redenering tot creatieve activiteiten. De conclusie was helder: er is geen bewijs voor een systematische links- of rechtslateraliteit op het niveau van de persoonlijkheid. Mensen gebruiken consequent beide hersenhelften.
De verbindingen tussen de twee hersenhelften via het corpus callosum zijn zo snel en intensief dat de scheiding tussen linker en rechter in de praktijk minimaal is voor de meeste taken. Beide helften werken voortdurend samen.
Wél: functionele specialisatie
Er is wél hemisferische specialisatie voor specifieke functies. Bij de meeste rechtshandigen zit de primaire taalproductie (het Broca-gebied) in de linkerhersenhelft. Ruimtelijke verwerking en gezichtsherkenning hebben een lichte voorkeur voor de rechterhelft. Maar dit betekent niet dat de linkerhelft "logisch" is en de rechterhelft "creatief". Creatieve taken zoals muziek maken, schilderen en schrijven vereisen beide hersenhelften intensief.
🔬 Wetenschappelijk feit: De beroemde neuropsycholoog Roger Sperry ontving in 1981 de Nobelprijs voor zijn onderzoek bij zogeheten split-brain patiënten, wier hersenbalk was doorgesneden. Zijn werk toonde hemisferische specialisaties. Maar die bevindingen werden foutief vertaald naar de populaire links/rechts persoonlijkheidsindeling, iets wat Sperry zelf nooit claimde.
Waarom is de mythe zo populair?
Mensen houden van categorisering. Een indeling die verklaart wie je bent en waarom je bent zoals je bent, voelt bevredigend. De links/rechts-dichotomie biedt een eenvoudige verklaring voor complexe persoonlijkheidsverschillen. Ze sluit aan op de populaire tegenstelling tussen wetenschap en kunst, analyse en creativiteit, ratio en emotie.
Bovendien is er een commercieel motief. Tests, workshops en boeken die beweren je te kunnen vertellen of je een linker- of rechterbrein-denker bent en hoe je de "andere kant" kunt aanboren, hebben een groot en gewillig publiek.
De werkelijke verklaring voor persoonlijkheidsverschillen
Dat mensen van elkaar verschillen in cognitieve stijl is onmiskenbaar. Maar die verschillen worden niet verklaard door de dominantie van een hersenhelft. Factoren zoals opvoeding, onderwijs, ervaring, genetische aanleg en de specifieke neurale netwerken die iemand door gebruik heeft versterkt spelen een rol. Het is genuanceerder en interessanter dan simpelweg "links of rechts".
💡 Wist je dat: Zegt iemand dat hij een "rechterbrein-denker" is? Dan is hij waarschijnlijk iemand die zijn creativiteit meer heeft ontwikkeld dan zijn analytische vaardigheden, of andersom. Dat is interessant en reëel. Maar het heeft niets te maken met welke hersenhelft hij gebruikt.